Khi thời trang vắng bóng lụa là

27/07/2016

Phá bỏ mọi rào cản sáng tạo và dẫn dắt thời trang vào một tương lai viễn tưởng của những ý tưởng siêu thực là kì vọng mà các yếu nhân làng mốt đặt vào công nghệ in 3D. Điều kì diệu của công nghệ in này, đúng như lời Andrew Bolton, Trưởng quản lý của Met Gala 2016 tuyên bố, “mang tính cách mạng như những chiếc máy may”.

Công nghệ in 3D đã được áp dụng trong ngành thời trang từ khoảng 10 năm trước. Trớ trêu thay, những bộ trang phục được tạo nên từ công nghệ này chỉ xuất hiện trên các trang tin công nghệ chứ không phải trong những tạp chí hay trang web thời trang danh tiếng. Hiếm hoi lắm thì một số phụ kiện thời trang in 3D mới được xuất hiện trên các bài báo street style khi một fashionista nào đó bỗng dưng có cảm hứng hi-tech và diện nó tới các Tuần lễ thời trang sang trọng. Dường như thời trang luôn là cuộc chơi của lụa là, gấm vóc và vốn rất bảo thủ mà các kỹ thuật công nghệ mới không thể chen chân vào. Mãi đến năm 2013, khi nàng vũ công bốc lửa Dita Von Teese diện chiếc váy lưới màu đen nạm pha lê Swarovski được “may” bằng máy in 3D, các tín đồ làng mốt mới bắt đầu chuyển sự chú ý vào kỹ thuật in đầy tiềm năng này. Chiếc váy đen của Dita Von Teese lập kỷ lục là chiếc váy được in 3D từ đầu tới chân đầu tiên trong lịch sử thời trang.

Dita Von Teese trong bộ đầm in 3D được thiết kế bởi by Michael Schmidt và Francis Bitonti
Dita Von Teese trong bộ đầm in 3D được thiết kế bởi by Michael Schmidt và Francis Bitonti

Tuy chiếc váy đen này đã mở ra con đường mới cho việc phát triển công nghệ in 3D nhưng kỹ thuật in ấn này vẫn chưa thể xâm lấn vào lãnh địa thời trang “kín cổng cao tường” cho đến khi Met Gala 2016 bắt đầu. Với chủ đề Manus x Machina: Fashion in an Age of Technology, thảm đỏ Met Ball năm nay như một tàu vũ trụ của NASA tràn ngập các “chiến binh ngân hà” trong bộ trang phục đính chất liệu ánh kim metalic. Những thiết kế được khoe diễn tại Met Ball luôn mang phong cách vị lai – futuristic với cấu trúc thẳng đứng, đường may và họa tiết cứng cáp. Tất nhiên, những chiếc váy tham dự sự kiện này cũng được lồng ghép các yếu tố kỹ thuật cao trong đó như mẫu đầm phát sáng của diễn viên Claire Danes do Zac Posen thiết kế hay chiếc đầm đuôi cá được may từ kỹ thuật in 3D được diện bởi diễn viên Kate Hudson. Mẫu đầm này là một tác phẩm công nghệ khá thú vị từ nhà mốt Atelier Versace với phần thân trên là những mảng 3D ráp nối kết hợp với vải voan trắng muốt, bồng bềnh phần đuôi váy. Thông điệp của Met Gala 2016 và sự xuất hiện của trang phục in 3D đang đặt ra một câu hỏi rằng liệu giới thời trang đã sẵn sang bước đến một kỷ nguyên mới được thống trị bởi công nghệ in 3D đặc biệt này chưa?

Phép màu của ngành in ấn

Công nghệ in 3D từng được xem là một phát minh lỗi lạc của ngành in ấn thế giới. Kỹ thuật này cho phép người dùng mang tất cả giấc mơ dù là viễn vông nhất vào đời thực hay nói một cách hoành tráng hơn là cóthể kiến tạo nên một thế giới thật ba chiều giống hệt như ý tưởng của con người. Tất cả những điều mà người dùng cần làm là vẽ ra một hoa văn hoặc cấu trúc bất kỳ, dù là đơn giản hay vô cùng phức tạp, bằng một phần mềm đồ họa. Sau đó, nhập các số liệu kích thước cụ thể và nhấn lệnh in. Máy in 3D sẽ tự làm phần việc còn lại là tạo ra vật thể ba chiều đó bằng cách đắp từng lớp “mực in” chồng lên nhau theo đúng thiết kế ban đầu. Và như vậy, ta sẽ có một vật thể ba chiềucó thể cầm, nắm ngoài đời thực và có tỷ lệ giống hệt 100% với bản vẽ gốc. Công nghệ in đa năng này được khai sinh từ năm 1981 tại Nhật rồi đến năm 1984, kỹ sư Charles W. Hull hoàn thiện chiếc máy in 3D và bắt đầu đưa vào sản xuất số lượng lớn. Mực in 3D thường là một loại nhựa đặc chế chuyên biệt cho từng loại máy in.

Dita Von Teese trong bộ đầm in 3D được thiết kế bởi by Michael Schmidt và Francis Bitonti
Dita Von Teese trong bộ đầm in 3D được thiết kế bởi by Michael Schmidt và Francis Bitonti

 Khúc dạo đầu le lói

Trước khi Dita Von Teese xuất hiện rầm rộ trong chiếc váy đen in 3D vào tháng 3/2013, thương hiệu Nike đã dùng công nghệ này để chiếm thế thượng phong trong cuộc chạy đua công nghệ cao với Addidas bằng mẫu giày đinh đá bóng Nike Vapor Laser Talon vào tháng 2/2013. Đây là mẫu giày thể thao đầu tiên có phần đế được tạo ra từ công nghệ in 3D. Việc áp dụng yếu tố hi-tech này giúp Nike Vapor Laser Talon nhẹ hơn nhiều lần so với loại giày đế cao su thông thường cũng như thiết kế có độ cân bằng tốt hơn để các cầu thủ dễ dàng thực hiện những cú sút ngoạn mục.

Đến cuối năm 2013, thiên thần Lindsay Ellingson đã mang đôi cánh hình mảng hoa tuyết gắn kết với nhau. Đây là một cấu trúc vô cùng phức tạp được “may” từ máy in 3D kết hợp với kỹ thuật thiết kế ngược.  Các nhà thiết kế đã dùng máy scan 3D để quét toàn bộ thân hình người mẫu nhằm lấy được số đo chính xác đến từng milimét. Sau đó số liệu này được nhập vào máy in 3D để đảm bảo “may” ra bộ cánh vừa khít với người mẫu nhưng vẫn đảm bảo độ rộng vừa đủ cho lúc đi catwalk và những khúc xoay người của Lindsay. Chiếc vương miện tuyết này là sự kết hợp của hãng pha lê Swarovski và công ty in 3D Shapeways.

In 3D “lên đỉnh”

Sự xuất hiện chớp nhoáng của các mẫu thiết kế in 3D trên chỉ là một cuộc dạo chơi vòng ngoài trong lĩnh vực thời trang cho đến khi ông trùm làng mốt Chanel tung ra bộ 3D suit ấn tượng trong show diễn Thu – Đông 2015. Đây mới là lúc công nghệ in 3D lấn sân vào ngành thời trang chuyên nghiệp. Trong không gian sóng bạc bóng loáng, sang trọng, những nàng thơ R ita Ora, Lara Stone, Kristen Stewart, Julianne Moore của phù thủy tóc bạc Karl Lagerfeld sành điệu trong các bộ suit được thiết kế theo số đo của mỗi người từ công nghệ in 3D. “Ý tưởng chính là lấy chiếc áo jacket kinh điển từ thế kỷ 20 và biến nó thành phiên bản thế kỷ 21, điều mà kỹ thuật không cho phép vào thời điểm nó được sinh ra”. Nếu bộ suit năm 1950 là câu trả lời của Gabrielle Chanel cho thời đại của bà thì bộ suit năm 2015 là định nghĩa mà Karl Lagerfeld về thời đại của ông và công nghệ in 3D chính là trọng tâm của sự tái sinh này. In 3D là điều mà 65 năm trước Chanel không thể áp dụng vào những thiết kế của bà. Kết hợp hài hòa giữa kỹ thuật cao và nghệ thuật thêu tay điêu luyệt, “chiếc jacket này được tạo nên từ một mảnh duy nhất, không có đường may vì nó được đúc thành”. Thay vì sử dụng chất liệu vải thông thường và kim chỉ để ráp các bộ phận lại thì 3D jacket được Chanel đúc thành một khối thống nhất. Kết hợp với quá trình thiêu kết laser, người mặc có thể thấy thiết kế này mang họa thiết chần bông ô vuông kinh điển của mẫu túi Chanel 2.55 nhưng không hề có một đường kim mũi chỉ nào được tìm thấy. Việc thủ công duy nhất trên chiếc áo này là đính những hạt ngọc trai và sợi xích viền quanh vạt áo, cổ tay được thực hiện bởi xưởng thủ công Lesage.

Nữ thiết kế thời trang in 3D tiên phong Iris van Herpen
Nữ thiết kế thời trang in 3D tiên phong Iris van Herpen

 Món quà của tương lai

Thời trang phải gắn liền với thời sự. Phương châm thành công được chiêm nghiệm từ “chiếc áo đến từ tương lai” của nhà Chanel là “Thời trang phải theo sát tất cả những gì đang diễn ra trên thế giới” như Karl Lagerfeld phát biểu sau sự thành công của chiếc jacket 3D, “Nếu nó mãi đứng yên như công chúa ngủ trong rừng bên tòa tháp nguy nga, bạn sẽ quên nó ngay lập tức”. Công nghệ in 3D chính là chàng hoàng tử đang đánh thức giấc ngủ của nàng công chúa Haute Couture. Kỹ thuật in diệu kỳ này đem lại cảm giác háo hức mới lạ và các fashionista kỳ vọng rằng điều này sẽ phóng thích hết mức sự sáng tạo của các nhà thiết kế bằng những ưu điểm vượt bậc.

Những chiếc jacket huyền thoại của Coco Chanel được Karl Lagerfeld tái sinh bằng công nghệ in 3D độc đáo của thế kỷ 21. Chanel 3D jacket là sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và nghệ thuật thủ công truyền thống
Những chiếc jacket huyền thoại của Coco Chanel được Karl Lagerfeld tái sinh bằng công nghệ in 3D độc đáo của thế kỷ 21. Chanel 3D jacket là sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và nghệ thuật thủ công truyền thống

Mới đầu năm 2016, Đại học Loughborough ở Anh Quốc vừa công bố những con số khổng lồ nhưng chẳng mấy tốt đẹp về ngành may mặc toàn cầu. Mỗi năm công nghiệp thời trang tạo ra 1,8 triệu tấn chất thải. Song song đó, ngành dệt may sử dụng 6,3 tỷ mét khối nước trong cả quá trình trồng bông, xử lý bông và dệt vải. Thế nhưng, những con số chỉ dừng lại ở quy trình sản xuất. Muốn đến tận tay người tiêu dùng thì mỗi chiếc quần, cái áo cần tiêu tốn thêm phí vận chuyển, tiền thuê kho bãi trữ hàng…và hàng ngàn chi phí phát sinh khác. Và rồi khi công nghệ in 3D xuất hiện, nó như một vị anh hung giải cứu môi trường vì sở hữu sức mạnh giảm thiểu hơn 90% các khoản hoang phí trên. Ai cũng hiểu rằng khi một bộ quần áo được cắt may, dù ít hay nhiều thì luôn có một lượng vải thừa nhất định. Tuy nhiên, với khả năng xuất chúng của máy in 3D và phần mềm đồ họa, các bộ trang phục sẽ được in vừa khít với số đo của người mặc và chính xác đến từng chi tiết so với bản vẽ của nhà thiết kế mà không có sự hao phí nguyên liệu nào. Thời trang in 3D là thời trang không lụa là, không vải vóc và tất nhiên là không có da, lông thú. Đây quả là một tin vui đáng ăn mừng cho hội PETA. Với đặc tính trên, các thương hiệu không cần đến vải để may quần áo cũng như cả thế giới có thể tiết kiệm hàng tỷ mét khối nước mỗi năm.

Chiếc váy màng nước của nhà thiết kế Iris van Herpen trong bộ sưu tập Crystallization
Chiếc váy màng nước của nhà thiết kế Iris van Herpen trong bộ sưu tập Crystallization

Điều tuyệt vời hơn thế là tất cả quần áo được in 3D đều có cấu tạo từ một loại nhựa có thể tái chế. Đây đồng nghĩa với việc các thương hiệu có thể nấu chảy sản phẩm tồn kho như người ta nấu chảy các chai nước ngọt nhựa rồi in lại thành những thiết kế mới. Không chỉ ngăn chặn các loại chất thải, bản than “mực in” của công nghệ này cũng vô cùng thân thiện với môi trường. Jennifer Howard, Đại diện của công ty MakerBot, thương hiệu dẫn đầu trong dịch vụ in 3D và sản xuất máy in, cho biết công ty đã chế tạo thành công “mực in” PLA, một loại nhựa sinh học được làm từ bắp và có thể tái sử dụng. Nếu công nghệ 3D thật sự là tương lai của ngành thời trang thì mỗi năm các tín đồ làng mốt sẽ có 8 mùa thời thời trang chứ không chỉ là 4 mùa như hiện nay.

Không tốn diện tích nhà kho, không gây hoang phí vật liệu, có thể tái sử dụng nhanh chóng, tất cả những yếu tố trên đã giúp phá bỏ mọi rào cản trong quá trình sáng tạo của các nhà tạo mốt. Những thiết kế được sinh ra từ máy in chưa bao giờ khiến khan giả thôi thảng thốt bất ngờ, điển hình như chiếc đầm được bao bọc bằng mảng nước của nhà thiết kế đi đầu trong công nghệ in 3D, Iris van Herpen vào năm 2010 hay dự án những chiếc đầm co dãn của nữ sinh viên Danit Peleg. Những chiếc đầm của Danit Peleg có kết cấu lưới vô cùng lạ mắt và đặc biệt là có thể nén lại để xếp vô vali trong các chuyến du lịch như việc gấp lại những chiếc dù, nhỏ gọn và tiện lợi.

Bằng công nghệ in 3D, thời trang sẽ được tái kiến thiết bằng những kết cấu tinh vi và siêu phức tạp, đó không chỉ còn là cuộc chơi của vải vóc và kim chỉ. Mỗi bộ trang phục sẽ là một công trình kiến trúc vi mô được xây dựng quanh cơ thể con người.

…Hay một ngày mai điêu tàn

Trong khi phe Tự do trông chờ một viễn cảnh huy hoàng cho ngành công nghiệp trị giá 1,5 nghìn tỷ đô-la Mỹ này, Đảng Bảo thủ lại không ngừng công kích và buông lời bỉ bôi với công nghệ mang tính cách mạng này.

Công nghệ luôn là trường phái đối nghịch với yếu tố xúc cảm. Những gì liên quan đến công nghệ có thể mang lại sự tiện ích nhưng không bao giờ gợi cảm xúc, công nghệ in 3D là một ví dụ đáng buồn như vậy. Dù có thể in ra bất cứ họa tiết hay mô hình nào nhưng sự thật không thể chối cãi là kỹ thuật này không in ra lụa là. Thời trang in 3D không đem lại cảm giác sần nhám của loại vải tweed huyền thoại hay sự bóng bẩy, trơn mướt khi lướt tay trên chiếc đầm lụa thượng đẳng và chắc chắn nó cũng không có mùi da thuộc nồng nàn như chiếc túi hàng hiệu. Trong buổi đầu của công nghệ in 3D, các bộ quần áo cứng như những chiếc áo giáp. Để khắc phục khuyết điểm này, Trưởng quản lý Andrew Bolton đã đưa ra một sáng kiến là kết hợp in 3D với vải vóc thật, đúng như chủ đề của Met Gala năm nay là Manus x Machina - Thủ công và Máy móc. Thế nhưng, ý kiến này vẫn không thể thuyết phục những kẻ sùng đạo thời trang xa xỉ. Một khi công nghệ in 3D thống trị làng thời trang, những chiếc đầm satin thướt tha hay những chiếc váy voan bồng bềnh chỉ còn là dĩ vãng.

Khi Andrew Bolton hùng hồn tuyên bố “Bạn có thể tự in một chiếc váy chuẩn xác theo số đo của bạn ngay tại nhà”, thần dân Đảng Bảo thủ bàng hoàng như nghe hung tin ngày tận thế. “In” một chiếc đầm dạ hội đuôi cá ba tầng thì chắc chắn nhanh hơn rất nhiều và ít sai sót hơn so với việc may chiếc đầm đó. Để hoàn thiện một bộ sưu tập thời trang in 3D, nhà thiết kế chỉ tốn 3 tuần với 5 cái máy in và một nhóm kỹ thuật gồm 7 người. Con số này quả là vô cùng nhỏ nhoi so với sự hoành tráng của biệt đội Couture hơn 2000 thợ thủ công trong các nhà mốt danh tiếng như Dior, R aph & R usso và phải mất 3 tháng để cho ra đời một bộ sưu tập haute couture với hàng trăm chiếc máy may, máy thêu, máy xếp ly…Thay vì tiếng dập  quen thuộc của bàn đạp máy may hay tiếng rít khi sợi chỉ cọ xát vào mảnh vải, tất cả những gì tạo ra linh hồn của haute couture chỉ còn là tiếng rì rì của những chiếc máy in vô hồn. Có thể, các nhà thiết kế sẽ nghĩ ra phương cách để đính đá quý, lông vũ trên bộ cánh haute couture in 3D nhưng chắc chắn họ không thể thêu hoa trên một miếng nhựa. Như vậy, hãy nói lời vĩnh biệt với họa tiết thêu tay chỉ vàng nổi tiếng nhà Lesage một khi công in 3D xâm lấn làng mốt.

Khi một bộ sưu tập haute couture không cần một thước vải nào, không cần cả một cây kim hay một sợi chỉ, ngành dệt may thế giới chính thức “được” khai tử. Người ta cứ mãi nói rằng những tiến bộ công nghệ sẽ giải phóng lao động ngành may mặc nhưng nếu hàng chục ngàn công nhân ngành dệt may thế giới được giải phóng hoặc nói thẳng thắn hơn là thất nghiệp thì thảm cảnh gì sẽ xảy ra tiếp theo? Không chỉ lật tung trật tự làng thời trang, kỹ thuật in 3D có thể đảo lộn trật tự toàn bộ ngành công nghiệp thế giới. Khi không có lụa là, kim chỉ, bàn tay điêu luyện của những người thợ couturière, thời trang sẽ còn lại gì hay chỉ là những mảnh hồn vụn vỡ le lói từ các logo thương hiệu sáng lóa đính một cách trơ trẽn trên các bộ đầm nhựa. Một khung cảnh khi các xưởng dệt đồng loạt đóng cửa và xưởng thủ công chỉ toàn những chiếc máy in sẽ là cảnh kết có hậu cho bộ phim tình cảm “Khi thời trang phải lòng công nghệ” hay là một bi kịch trong phim kinh dị “Ngày tận thế của haute couture”?

Liệu tín đồ thời trang đã sẵn sàng chấp nhận một cục diện mới? Liệu cái được của công nghệ in 3D sẽ nhiều hơn cái mất? Tương lai luôn là một ẩn số khó lường mà chỉ thời gian mới có thể trả lời. Nhưng dù ngày mai của ngành thời trang ra sao thì mọi người đều có quyền hy vọng vào tài năng, sự  đam mê và nỗi lòng trân trọng giá trị truyền thống cùng những tinh hoa ngàn năm qua mà các nhà thiết kế danh tiếng dành cho làng thời trang.

Bình luận

Bạn nghĩ gì về bài viết này ?(0 bình luận)

Bạn cần đăng nhập để có thể bình luận

Có 0 thành viên đã bình luận