Xuân Lam - Người đưa họa sắc mới vào tranh dân gian

28/01/2019

Trong những ngày cuối cùng của năm rộn ràng, hãy cùng L’Officiel Vietnam gặp gỡ chàng họa sĩ trẻ Xuân Lam - người sẽ dắt chúng ta đi qua một “buổi triển lãm” thú vị nơi có những bức tranh dân gian quen thuộc nay khoác lên mình chiếc áo mới và để thấy nét xuân xưa đọng lại trong từng nét vẽ

Trước khi thật sự bắt đầu dự án “Vẽ lại tranh dân gian”, Xuân Lam có từng được truyền cảm hứng bởi chất liệu nghệ thuật đặc biệt này?

Thực lòng mà nói thì trước khi bắt đầu dự án“Vẽ lại tranh dân gian”, mình chỉ được tiếp xúc với dòng tranh này chủ yếu qua những tác phẩm rất nổi tiếng như Đám Cưới Chuột hay Đàn Lợn được treo ở nhà bà mình hoặc trong sách giáo khoa. Nhưng chỉ đến khi vô tình đi lạc vào khu Tranh dân gian của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, được chiêm ngưỡng bộ sưu tập đa dạng của Bảo tàng, rất nhiều bức mình chưa được nhìn thấy bao giờ thì mới thực sự được truyền cảm hứng và muốn làm một cái gì đó mới lạ dựa trên những bức tranh này. Và thế là dự án đã ra đời.

Những bức tranh dân gian nổi tiếng như Ngũ hổ, Cá đàn hay Gà và Hoa hồng quen thuộc với bao thế hệ nay khoác lên mình phong sắc mới qua nét vẽ sáng tạo của họa sĩ Xuân Lam Photo: Hoèn, TuanDucPham

Mặc dù chất liệu tranh dân gian đến với bạn đầy bất ngờ nhưng chúng lại giúp bạn đạt được những thành công nhất định với các dự án cá nhân được đánh giá cao. Vậy với Xuân Lam, chất liệu dân gian đã, đang và sẽ là phong cách chính hay là một mảnh ghép trong tư duy nghệ thuật của bạn?

Là một người nghệ sĩ thì mình luôn muốn được tìm tòi và khám phá những điều mới lạ, bản thân mình còn khá trẻ nên mình vẫn muốn thử nghiệm với những loại hình hay chủ đề khác. Tuy nhiên, chất liệu dân gian truyền thống sẽ luôn luôn là một nguồn cảm hứng lớn đối với mình. Không chỉ vì bản thân cũng là một người có xu hướng hoài cổ mà theo mình để sáng tạo cái mới hãy bắt đầu với những gì đã biết.

Xuân Lam gọi dự án của mình là “Vẽ lại tranh dân gian”. Vậy định nghĩa “vẽ lại” của bản thân Xuân Lam trong dự án này là gì?

Định nghĩa vẽ lại ở đây thực ra rất là đơn giản. Điều mình thích nhất ở những dòng tranh Đông Hồ hay Hàng Trống là về tạo hình và bố cục đặc biệt của chúng. Do vậy, hầu như mình giữ lại đến 90% bố cục, chỉ có thêm vào đó một vài các chi tiết cũng như sửa lại các đường nét theo cảm nhận riêng mình để bức tranh sống động hơn.

Trong quá trình thực hiện các bức vẽ, mình chọn cách vẽ bằng chì trên giấy vì vẫn muốn có được sự thô ráp, chất cảm của việc vẽ tay như ngày xưa các nghệ nhân dùng kĩ thuật in khắc gỗ để sản xuất 2 dòng tranh này. Sau đó, mình dùng các yếu tố đồ họa để xử lí màu sắc. Sự kết hợp này chính là cách mình chọn để “vẽ lại tranh dân gian” theo đúng cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng với một góc nhìn gần gũi, thân thuộc mà bất kì ai cũng có thể hiểu và cảm nhận được.

Sau thành công của “Vẽ lại tranh dân gian”, Xuân Lam tiếp tục để lại dấu ấn khó quên với dự án “Mảnh thời gian” trưng bày tại Nhà Quốc hội Việt Nam. Bạn có thể chia sẻ với bạn đọc L’Officiel Vietnam một chút về tác phẩm lần này?

Đây là dự án lớn nhất mà mình từng tham gia về tính chất và quy mô, vì tác phẩm sẽ thuộc bộ sưu tập vĩnh viễn của Nhà Quốc Hội. “Mảnh thời gian” là tác phẩm sơn mài - sắp đặt được lấy cảm hứng từ chính những di vật của kinh thành thời Lý – Trần được trưng bày trong Bảo tàng Khảo cổ dưới tầng hầm Nhà Quốc hội. Tác phẩm được tạo thành từ 240 “mảnh ghép”, tương ứng với 240 bức tranh sơn mài xếp đan xen vào nhau như dòng chảy bất tận của câu chuyện lịch sử về mảnh đất Thăng Long - Hà Nội. Vì vậy, mình đã lấy ý tưởng từ những di vật khảo cổ của 2 thời kì được xem là thịnh trị trong lịch sử Đại Việt là thời Lý – Trần như mảnh ngói, họa tiết gốm, tượng…cách điệu lại và thể hiện chúng trên chất liệu sơn mài truyền thống (sơn ta), vốn là một niềm tự hào của Mỹ thuật Việt Nam.

Khi thực hiện dự án đồ sộ này, đâu là điều đáng nhớ nhất với Xuân Lam?

Điều đáng nhớ nhất khi thực hiện dự án này có lẽ là những cảm xúc và lo lắng khi mới bắt đầu lên ý tưởng. Vì tranh sơn mài truyền thống vốn tốn rất nhiều thời gian để thực hiện nên ý tưởng thực hiện 240“mảnh” là khá điên rồ ở thời điểm đó. Nhưng cũng may mắn là tác phẩm cũng kịp hoàn thành tiến độ dự án.

Tác phẩm “Mảnh thời gian” được trưng bày tại Nhà Quốc hội Việt Nam Photo: Thành Trung

Có lĩnh vực nào, chất liệu nào, ý tưởng nào mà Xuân Lam muốn thử sức nhất vào thời điểm này?

Mình vẫn muốn được sáng tác thêm trên chất liệu tranh lụa. Vì cùng với sơn mài thì lụa cũng là một chất liệu rất thuần Việt. Trong thời gian học ở trường mỹ thuật đây cũng là chất liệu mình thích nhất. Tuy nhiên so với một chất liệu rất phổ biến khác như sơn dầu thì lụa vẫn còn nhiều điều tranh cãi trong giới họa sĩ như là cách vẽ, cách bảo quản hay những nhược điểm về kích thước của tấm lụa. Mình vẫn muốn được nghiên cứu thêm để khắc phục những nhược điểm này. Ý tưởng thì cho mình xin phép chưa bật mí trong giai đoạn hiện tại vì mình muốn đây là một bí mật nhỏ của bản thân cho tới khi mình thực hiện được.

Trước thềm năm mới, Xuân Lam có thể bật mí một chút với độc giả L’Officiel Vietnam về những dự án bạn đang ấp ủ?

Một trong những chủ đề mà mình rất thích và tò mò nhưng chưa có thời gian tìm hiểu là các dân tộc thiểu số Việt Nam. Nước mình có nền văn hóa đa dạng với 54 dân tộc anh em nên mình nghĩ đây sẽ là một kho tàng lớn mà mình có thể khám phá thêm. Hy vọng mình có thể làm một thứ gì đó thú vị với nguồn cảm hứng này trong năm 2019 sắp tới.

Cám ơn Xuân Lam đã dành thời gian cho buổi trò chuyện nhỏ này. Chúc bạn sẽ còn tiến xa hơn nữa trong hành trình nghệ thuật của mình.

Thực hiện: Phương Linh

Bình luận

Bạn nghĩ gì về bài viết này ?(0 bình luận)

Bạn cần đăng nhập để có thể bình luận

Có 0 thành viên đã bình luận