Cuộc sống đa sắc màu bên rìa sa mạc Sahara

16/10/2018

Tác phẩm sách ảnh đầu tay của nhiếp ảnh gia Jessica Antola sẽ cho độc giả cái nhìn đầy sức lôi cuốn về cuộc sống thường nhật ở 7 nước khu vực Hạ châu Phi bên rìa Sahara – sa mạc khô nóng lớn nhất thế giới.

Jessica Antola là một nhiếp ảnh gia tự do với lĩnh vực chủ đạo về thời trang và cuộc sống. Cô đam mê khám phá và trải nghiệm nhiều vùng đất lạ. Antola đã phát triển nó thành một dự án đầy tâm huyết. Kết quả là cuốn sách ảnh đầu tay của Antola ra đời, có tên “Circadian Landscape”, tuyển tập những cú ghi hình chớp nhoáng rất kín đáo và riêng tư về đời sống sinh hoạt ở 7 nước khu vực được mệnh danh là “Châu Phi đen”*.

Đền thờ chiến binh Zangbeto, Benin 2014

Giải lặn không chuyên, Senegal 2011

Mỗi trang sách ảnh rực rỡ và sống động tới mức cảm giác như thể chính chúng ra đang ngồi cạnh Antola, nhấp nhô trên chuyến xe dài phủ đầy cát bụi và nắng nóng, băng qua Tây Phi và Ethiopia. Không có tạo hình, không hề dàn dựng, toàn bộ các bức ảnh trong cuốn sách là những cú bấm máy rất nhanh và rất chân thực những khoảnh khắc sống, vận động ngẫu nhiên của con người. Những bức ảnh gợi cho ta về sự tiếp xúc tình cờ, những khoảnh khắc khi  ánh mắt giao nhau vụt lóe lên rất chóng vánh giữa những người xa lạ đi ngang nhau vào một ngày bình thường, hay là hình ảnh vụt qua chớp nhoáng nhìn từ cửa kính xe buýt… Dẫu vậy, các bức ảnh vẫn trung thành với tông màu sắc sáng, cùng đường khối đậm nét – những nguyên tắc thể hiện phong cách ảnh đặc trưng của Antola.

Một người đàn ông Halaba, Ethiopia 2013

Không chỉ là cuốn sách ảnh đơn thuần, Circadian Landscape còn phản ánh cách mà môi trường sống ảnh hưởng tới phong cách sống và sinh hoạt thường nhật như thế nào. Sinh hoạt thường nhật là một hoạt động sống mang tính tuần hoàn, lặp lại mỗi ngày, chẳng hạn như lộ trình mỗi sáng bạn đi từ nhà tới cơ quan, và chiều từ cơ quan trở về nhà; thời điểm thức dậy , thời gian làm việc, thời điểm nghỉ ngơi… Ở những ngôi làng ven sa mạc nơi đây cũng vậy. Antola giải thích về tiêu đề của cuốn sách như thế này: “Nhịp sinh học chính là một vòng lặp chu kỳ sinh lý diễn ra lặp đi lặp lại hàng ngày của mọi dạng vật chất sống. Tiêu đề của cuốn sách ảnh lấy cảm hứng từ quá trình này và chu trình sinh hoạt thường nhật của chúng ta, từ khi mặt trời mọc tới khi mặt trời lặn”.

Ngày giặt giũ, Senegal 2011

“Phần lớn cuốn sách được chụp ở những vùng hẻo lánh. Hành trình dọc đường đã vẽ cho tôi đường nét tổng thể của mảnh đất… và giúp tôi liên kết được những điểm dừng chân với nhau, đồng thời thấy được tại sao con người có thể sống được ở vùng đất đặc biệt này, và việc tồn tại ở khu vực này tác động như thế nào tới cách sống của họ”.

Vai trần diện kiến nhà vua, Ghana 2014

Cuốn sách là kết quả của 3 cuộc hành trình cùng hàng giờ nghiên cứu, tư duy ròng rã suốt 6 năm. “ Chuyến đi đầu tiên tới Senegal vào năm 2011 chỉ trong vòng 1 tuần. Sau đó tôi đã trải qua 1 tháng tiếp theo ở Benin, Burkina Faso, Bờ Biển Ngà, Ghana, và Togo vào năm 2014. Càng thấy nhiều, càng muốn đi nhiều hơn”.

Bên cạnh những bức ảnh có vai trò kể  chuyện, thì cuốn sách còn có nhiều điểm nhấn duyên dáng của một thước phim du lịch. Antola đã đan xen giữa tư duy và kinh nghiệm thực tế, những thứ ban đầu chỉ là phác thảo, đi dần vào chi tiết, thông qua từng chú thích của lần lượt những bức ảnh.

Vũ công Gelede, Benin 2014

Một số cái là những mô tả đơn giản, ví dụ như chú thích đính kèm bức “Vũ công Gelede, Benin 2014” ở trên. Trong đó, tác giả mô tả cách hóa trang của người Yoruba trong nghi lễ tuyên truyền Gelede này như sau: “Trong suốt buổi lễ, diện mạo trên những chiếc mặt nạ của người vũ công mang sẽ thay đổi và người tham gia sẽ liên hệ hình ảnh đó theo các thông điệp tuyên truyền, những thông điệp khá giống với các thông cáo tuyên truyền đại chúng ngày nay. Chẳng hạn, trong hình là về việc sử dụng bao cao su. Những chủ đề khác bao gồm tầm quan trọng của nước sạch, hay là ngăn ngừa bệnh sốt rét bằng màn chống muỗi”.

Phi hành gia của bộ lạc Konso, Ethiopia 2013

Một số chú thích khác kể về những mẩu chuyện của bản thân tác giả, chẳng hạn như trên bức “Phi hành gia của Konso, Ethiopia 2013”  ở trên. Trong đó, Antola kể lại cuộc chạm trán với một cậu bé đeo kính: “Những ngôi làng của người Konso là một di sản văn hóa UNESCO, được biết tới với những bức tường đá bảo vệ chằng chịt như mê cung. Tôi đã gặp cậu bé này khi tản bộ quanh làng với anh chàng hướng dẫn người Ethiopia của tôi, Assefa, anh này vừa nhìn cặp kính bằng gỗ tự chế của cậu bé đã đặt luôn nickname là “Phi hành gia”.”

Có những chú thích ảnh khác lại mang đậm tư duy cá nhân của tác giả. Trong chú thích của bức ảnh dưới đây “Người phụ nữ Hamar, Ethiopia 2013”, Antola liên tưởng về một bối cảnh lịch sử. “Khoảng năm 430 trước Công nguyên, nhà sử học người Hy Lạp Herodotus đã viết về phụ nữ Libya trong trang phục là lớp da cừu với mái tóc “được viền quanh đầu, và nhuộm màu đỏ son”. Tôi đã liên tưởng đến mấy lời này lúc ở trong cộng đồng dân tộc Omo Valley khi nhìn thấy những người phụ nữ tộc Hamar với mái đầu được nhuộm từ hỗn hợp đất đỏ và bơ sữa trâu, khoác trên mình tấm da cừu đính chuỗi hạt”.

Phụ nữ tộc Hamar, Ethiopia 2013

Bằng cách mang những mẩu chuyện riêng vào trong cuốn sách, Antola muốn gửi gắm những nghiên cứu sâu sắc của mình dưới động cơ của một nhiếp ảnh gia. Thậm chí trong lời tựa của cuốn sách, cô không ngần ngại thể hiện điều đó một cách rõ ràng: “Phía sau camera, tôi không hề cảm thấy bị chia cách bởi ống kính, đúng hơn là, tôi đã học được cách gắn kết với những người mà tôi không hề quen. Đó là cách để đi vào cuộc sống của họ, để không chỉ là khán giả… tôi học được rằng khi mà tôi không bao giờ có thể đi đôi giày của người khác, với tình cảm và sự quan sát thầm lặng, tôi vẫn có thể học hỏi từ kinh nghiệm của người đó và tìm được tiếng nói chung”.

Gia nhập bộ tộc Omo Valley, Ethiopia 2013

Cuốn sách ảnh “Circadian Landscape” của Jessica Antola đã được phát hành vào 27 tháng 3 năm nay. Độc giả yêu thích có thể đặt sách thông qua trang Amazon.com, hoặc trang web cá nhân của tác giả.

*Chú thích riêng của người dịch: Châu Phi Hạ Sahara là thuật ngữ địa lý mô phỏng một vùng của lục địa Châu Phi nằm về phía nam sa mạc Sahara, bao gồm  các quốc gia châu Phi nằm hoàn toàn hoặc nằm một phần ở phía nam Sahara. Khu vực này  cũng được gọi là “Châu Phi Đen” (Black Africa) vì nơi đây hoàn toàn chỉ có người da đen sinh sống (châu Phi rộng lớn không chỉ có dân da đen mà có rất nhiều người da trắng. Người da trắng tập trung hoặc rải rác ở nhiều khu vực khác, đặc biệt là Bắc Phi, nhưng hoàn toàn không có tại khu vực này). Châu Phi Hạ Sahara là khu vực nghèo nhất thế giới, phải nhiều chịu ảnh hưởng từ khí hậu khắc nghiệt, sự quản lý kinh tế yếu kém, tình trạng tham nhũng và những cuộc xung đột sắc tộc xảy ra thường xuyên.

Tổng hợp: Mya Hoàng Yến

Bình luận

Bạn nghĩ gì về bài viết này ?(0 bình luận)

Bạn cần đăng nhập để có thể bình luận

Có 0 thành viên đã bình luận