Những cột mốc bình đẳng trong giới thời trang

22/07/2020

Thời trang không chỉ dừng lại ở lụa-là-gấm-vóc, nó phản ánh bối cảnh xã hội và thế giới quan của lớp người sống trong xã hội đó. Xuyên suốt chiều dài lịch sử, thời trang vừa đóng vai trò thẩm mỹ, vừa là phương thức đấu tranh của nhân loại. Dù là đấu tranh ở góc độ nào: Giới tính, sắc tộc, tuổi tác, hình thể, giai cấp…cũng đều thống nhất một điều, rằng trong thời trang, chúng ta bình đẳng!

Đi ngược về quá khứ, xét trên một bình diện rộng (chứ không riêng từng dân tộc), thời trang là thứ sinh ra chỉ phục vụ cho tầng lớp giàu có, da trắng và mảnh mai…Nói tóm lại là những gì thuộc về giai cấp trung lưu trở lên ở phương Tây, đặc biệt, ở những hình thái kinh tế xã hội như chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản…Sau này, khi chủ nghĩa Đế quốc trở nên hùng mạnh, các nước phương Tây mang tư duy “người dẫn lối” đến các nước thuộc địa châu Á, châu Phi để thực hiện trách nhiệm “khai sáng văn minh”. Sự phân cấp của thời trang lại càng rõ nét và ảnh hưởng sâu rộng.

Một ví dụ điển hình là Charles Frederick Worth và sự ra đời của Haute Couture vốn khai sinh chỉ dành cho người giàu. Cho đến khi các cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra, quần áo trở thành mặt hàng phố biến dưới dạng may sẵn, cùng với sự đấu tranh giữa các giai cấp trong xã hội ngày càng phức tạp, thời trang lúc này mới được mở rộng cho mọi người. Tuy thế, len lỏi đâu đó trong các sàn diễn, trong phương thức tiếp thị/quảng cáo, trong việc phô bày giá trị thẩm mỹ vẫn còn đầy hạn hẹp trong một nhóm đối tượng nhất định. Và để thay đổi điều đó, không ít những dấu mốc giành sự bình đẳng trong thời trang đã lần lượt ra đời.

Cột mốc sắc tộc

Phải nói rằng, sự phân chia sắc tộc là điều nhạy cảm và luôn gây nhức nhối nhất trong thế giới thời trang. Trong lịch sử, người da đen từng đấu tranh mạnh liệt để thoát khỏi vị trí nô lệ của người da trắng, sau này, khi chủ nghĩa Đế quốc lan khắp thế giới, người châu Á cũng bị coi là thấp kém. Bởi vậy, trước đây, sự xuất hiện của một màu da khác ngoài da trắng trong các chiến dịch quảng bá thời trang là điều gần như không có.

Trên sàn diễn, sự đa dạng sắc tộc đã không xuất hiện cho tới tận năm 1973, một sự kiện làm “chấn động” giới thời trang khi nhà xuất bản Mỹ Eleanor Lambert đã lần đầu tiên để 12 người mẫu da đen trình diễn thời trang Mỹ đến châu Âu tại Palace of Versailles.

Những người mẫu da màu lần đầu trình diễn thời trang Mỹ tại Châu Âu

Cột mốc thay đổi sắc tộc này được đánh dấu vào tháng 3 năm 1966, trong ấn phẩm Vogue Anh tháng này, lần đầu tiên một người phụ nữ da màu lên bìa tạp chí thời trang là Donyale Luna. Dù đây là bìa ảnh mang tính biểu tượng, nhưng gương mặt của người mẫu được che gần hết theo yêu cầu của biên tập viên nhằm giấu đi sắc tộc của người mẫu. Cho đến tận 8 năm sau, tờ Vogue Mỹ mới để người mẫu Beverly Johnsonbroke xuất hiện trên bìa, dù màu da của cô không phải chủ đề mà tạp chí hướng tới. Nhưng theo chính lời kể của người mẫu, điều đó không dễ dàng gì và hiển nhiên đó cũng là một bước đột phá lớn.

Siêu mẫu da màu đầu tiên trên bìa Vogue

Lần đầu tiên Báo đen Naomi Campbell trên bìa tạp chí

Một biểu tượng của làng thời trang, “báo đen” Naomi Campbell lần đầu tiên lên bìa trong sự nghiệp của mình, với tờ Vogue Pháp dù trước đó cô đã là nàng thơ của không ít nhà thiết kế danh tiếng. Một câu chuyện hậu trường kể rằng, lần đó, chính nhà thiết kế huyền thoại Yves Saint Laurent đã doạ cắt quảng cáo nếu toà soạn không thực hiện điều đó. Còn về phía người mẫu gốc Á, thậm chí còn muộn hơn gốc Phi, khi Du Juan là người đầu tiên lên bìa năm 2005, chụp bởi Patrick Demarchelier cho tạp chí Vogue Pháp. Nhưng khi đó cô vẫn phải “nhường đất” cho người mẫu Úc Gemma Ward xuất hiện cùng. Chúng ta đã phải đợi thêm 8 năm nữa, người mẫu châu Á đầu tiên xuất hiện độc lập trên bìa Vogue Ý đó là Fei Fei Sun vào năm 2013.

Fei Fei Sun trên bìa Vogue Ý

Gương mặt châu Á đầu tiên xuất hiện trên tạp chí

Thực tế mà nói, yếu tố sắc tộc ở những giai đoạn này, nếu có xuất hiện thì vẫn xuất hiện dưới tâm lý “nhân tố mới lạ” chứ chưa thực sự ý thức về bình đẳng. Tuy nhiên, những cột mốc ấy đã thực sự mở ra chân trời mới. Ngày hôm nay, một siêu mẫu da màu trở thành nhân vật quyền lực nhất nhì làng thời trang thế giới đã không còn xa lạ; người mẫu đa sắc tộc xuất hiện ở mọi ấn phẩm trên toàn cầu; các thương hiệu không ngừng hướng đến các vùng đất phương Đông và ca ngợi văn hoá, vẻ đẹp nơi đây. Điều đó cho thấy, mọi dân tộc đều có quyền hưởng thụ giá trị của thời trang.

Cột mốc tuổi tác, hình thể 

Sự đa dạng hoá trong lĩnh vực thời trang ngày hôm nay càng lúc càng được thể hiện rõ rệt. Bên cạnh những vấn đề phân biệt vốn đã rất quen thuộc như chủng tộc, giới tính; thì độ tuổi và hình thể cũng là trở thành một yếu tố nhằm khẳng định sự bình đẳng thẩm mỹ trong thế giới thời trang.

Ashley Graham - Người mẫu Plus-size đầu tiên xuất hiện trên bìa tạp chí

Nếu như trước đây, người mẫu phải gầy, càng gầy càng đẹp, thì những báo động về sức khoẻ đã khiến người ta phải nhìn nhận lại. Năm 2016 là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên một gương mặt người mẫu có hình thể to lớn (plus-size) xuất hiện trên bìa Sports Illustrated chủ đề áo tắm. Cô gái ấy tên là Ashley Graham. Và ngay sau sự kiện đó, vào tháng 1/2017, cô cô xuất hiện bìa Vogue Anh. Graham trở thành một phần của đế chế thời trang, từ những show diễn của Dolce & Gabbana cho đến Michael Kors và Christian Soriano, hay quảng bá trang sức cho David Yurman Fall 2018. Sự thành công của cô nàng đã mở ra một cái nhìn khác về cái gọi là tiêu chuẩn thẩm mỹ.

Người mẫu lớn tuổi BETTY-CATROUX trong chiến dịch của Saint Laurent

Rào cản về độ tuổi cũng bị phá bỏ vào năm 2018, với việc vị giám đốc sáng tạo Anthony Vaccarello của nhà mốt Saint Laurent đã chọn Betty Catroux, 73 tuổi, là gương mặt đại diện trong chiến dịch quảng bá. Bên cạnh đó, 18 người mẫu trung niên (trên 50 tuổi) được chọn trình diễn và xuất hiện trong 11 chiến dịch quảng cáo thời trang. Đặc biệt, siêu mẫu 44 tuổi Amber Valletta, là một trong những người mẫu xuất hiện nhiều nhất, với 7 campaigns liên tiếp cũng tạo ra làn sóng hưởng ứng mạnh mẽ từ giới mộ điệu toàn cầu.

Chính những cột mốc bình đẳng này đã mở ra một thời đại mới, một thời đại mà sự đa dạng và phổ quát giờ đây là yếu tố được coi trọng hàng đầu trong giới thời trang.

Cột mốc giới tính

Tại địa hạt thời trang, có lẽ chưa lúc nào cuộc đấu tranh giành lấy bình đẳng giới và khẳng định nữ quyền thôi sôi sục. Dù cho phụ nữ luôn là trung tâm sáng tạo của lĩnh vực này, nhưng trước đây, họ luôn phải đóng mình theo những khuôn khổ mà xã hội đề ra. Và ngay trong thập niên 60 – 70 của thế kỷ trước, khi cái nhìn của số đông còn gay gắt, những mẫu thiết kế phá cách vẫn cứ lần lượt ra đời, như cột mốc về sự bình đẳng.

Coco Chanel và Little Black Dress

Đầu tiên cần phải kể đến huyền thoại Coco Chanel. Đó là năm 1926, cả thế giới đã thực sự ngỡ ngàng khi bà đã “nổ phát súng” nữ quyền đầu tiên với việc giải phóng đôi tay cho phụ nữ bằng chiếc túi 2.55, trao cho phái đẹp vẻ sang trọng, quyến rũ cùng “Little Black Dress” bằng cách cắt ngắn những chiếc váy và đưa những quy chuẩn trang phục nam giới vào thiết kế cho phụ nữ. Nữ thiết kế huyền thoại này chính là người đặt ra những tiêu chuẩn vượt thời đại cho nữ giới bằng tư duy thời trang thiên bẩm, cùng lối sáng tạo phá cách.

Le Smoking của Yves Saint Laurent

Tiếp ngay sau đó là một cột mốc năm 1966 đã đi vào lịch sử thời trang, khi Yves Saint Laurent may tuxedo cho nữ giới. Thiết kế mang tên “Le Smoking” đã trở thành tâm điểm của mọi sự chú ý và gây tranh cãi nhất thời điểm bấy giờ. Mặc kệ mọi định kiến, Yves Saint Laurent cùng với như một tuyên ngôn đầy tự tôn của phái đẹp khi khoác lên người một thiết kế mà xã hội cho rằng chỉ dành cho đàn ông. Vẻ kiêu hãnh của bộ trang phục này được xem là biểu tượng bất hủ cho cuộc cách mạng nữ quyền, sức ảnh hưởng của nó vẫn kéo dài cho tới tận hôm nay.

Jaden Smith mặc váy trong một chiến dịch thời trang của Louis Vuitton

Bên cạnh sự đấu tranh giành bình đẳng giữa nam – nữ, còn một cuộc đấu tranh khác nữa đang diễn ra sôi nổi, đó là của cộng đồng LGBTQ. Chưa bao giờ, hàng loạt các tuyên ngôn thời trang khẳng định sự giải phóng giới, các mẫu thiết kế mở rộng mọi biên độ giới tính xuất hiện mạnh mẽ như hiện nay. Từ hình các nghệ sĩ nam như Billy Porter, Harry Styles và Jaden Smith diện trang phục nữ giới đến sự lên ngôi của hàng loạt người mẫu phi giới tính, sự phân biệt giới trong thời trang đang dần bị xóa nhòa. Và thế hệ Z và giới Millenials chính là nhóm người tạo ra làn sóng ủng hộ mạnh mẽ nhất. 

 

Bình luận

Bạn nghĩ gì về bài viết này ?(0 bình luận)

Bạn cần đăng nhập để có thể bình luận

Có 0 thành viên đã bình luận