Haute Couture - Nghệ thuật thượng thừa của đôi tay

19/10/2017

Haute Couture vốn không thể trường tồn nếu ở đó giá trị thủ công không được người đời cảm thấu, hay niềm đam mê mãnh liệt không thể hiện đủ qua từng mũi chỉ và đường kim

Không phải ngẫu nhiên mà người đời dành cho Haute Couture những lời có cánh để ca tụng sự lóng lánh phù hoa. Nếu ví thời trang như ngọn tháp ngà tô đắp bởi thức sắc lòe loẹt thì ở thượng tầng phù phiếm, Haute Couture chính là sự trác tuyệt hữu hình sinh ra trong sáng tạo vô hạn của loài người. Câu nói “Chúa trời ẩn mình trong những chi tiết” có lẽ không sai khi đối sánh vào Haute Couture. Giới mộ điệu không chỉ cảm nhận vẻ đẹp hữu hình từ những điểm màu lọt vào thị giác, mà ẩn sâu trong đó là những chi tiết chắt lọc từ nghệ thuật thủ công và sự cần mẫn của con người.

THÁNH CUNG KIÊU HÃNH

Ra đời từ thế kỉ thứ 19, Haute Couture là cột trụ đầu tiên phục dựng những kĩ nghệ may vá xa hoa, phù phiếm. Kéo dài hơn 200 năm, Haute Couture là chốn cung cấm chỉ dành cho những quý bà, những mệnh phụ phu nhân. Mặc nhiên, nếu Haute Couture dành cho số đông thì chàng trai trẻ Yves Saint Laurent đã không phải vắt trán suy tư để rồi sản sinh ra dòng thời trang Prêt-à-Porter với giá thành “mềm nhũn” để thoả mãn cơn khát mua sắm của các cô hàng xén cũng mong mỏi nhón gót vào tháp ngà làng mốt. Cũng vì là con cưng qúy giá của thời trang mà  Haute Couture có những lề luật để bảo vệ chính mình nếu có phải đối mặt với bờ vực diệt vong.

Nhắc đến Haute Couture là nhắc đến những bộ váy cầu kì đến ngoa ngoắt. Tất cả đều phải được may đo thủ công trong khoảng thời gian lên tới ngàn giờ lao động tỉ mẩn. Cần phải nhấn mạnh rằng mỗi nhà mốt đều sở hữu những kĩ thuật cắt may riêng để tạo nên kiệt tác. Tỉ như Chanel sau khi phác thảo, bản vẽ sẽ chuyển xuống xưởng để tiến hành may thử cho đến khi nhận được sự ưng thuận của nhà thiết kế. Khi đó, mẫu vẽ mới chính thức được may trên chất liệu vải được yêu cầu.

Một sản phẩm của Alexander McQueen - một trong những nhà vẽ mẫu thiên tài của làng thời trang thế giới

Muốn trở thành một thương hiệu Haute Couture hợp pháp thì bản thân nhà thiết kế hoặc thương hiệu phải trải qua những bản cam kết và điều luật không đơn giản. Họ phải được Nghiệp đoàn may đo cao cấp (La Chambre Syndicale de la Haute Couture) công nhận, đồng thời mỗi năm trình làng hai bộ sưu tập Thu Đông và Xuân Hè với ít nhất 25 mẫu thiết kế. Mỗi mẫu áo váy dù mang phom dáng ra sao cũng phải trải qua ít nhất 150 giờ may đo. Chính sự cầu kì và công phu từ khâu thiết kế đến thành phẩm mà mỗi sản phẩm Haute Couture đều có thể được miêu tả như những tác phẩm nghệ thuật độc bản có độ tinh xảo thượng thừa. Bất kì ai khoác lên cũng có thể trở thành bậc vương tôn quyền quý.

Ngoài những yếu tố khắt khe trong quy trình, Haute Couture còn là cách mà mỗi thương hiệu khẳng định vị quyền của mình trong bản đồ làng mốt. Sự khác biệt trong cách may đo, phom dáng hoặc những chi tiết nhỏ nhặt như vòng nách áo, đường rã tay đều có thể là nét vị kỉ riêng tạo nên cái tôi cá biệt của thương hiệu. Không những thế, ngay cả cách xử lí chất liệu hoặc khâu thủ công như thêu thùa hoặc đính khảm đều phải tạo ra dấu ấn sắc sảo như ngôn từ vô hình của nhà mốt.

Nhà thiết kế gốc Việt Xuân Thu Nguyễn được vinh dự được mời vào vị trí nhà thiết kế khách mời tham gia vào Tuần lễ Thời trang Haute Couture Pháp là một trong những niềm tự hào của người yêu thời trang Việt Nam

Về phía những “tay chơi”, công đoạn để sở hữu một tác phẩm Haute Couture may đo theo đúng ni tấc cơ thể cũng lắm kì công phức tạp. Để có được thiết kế hoàn hảo như ý, khách hàng phải cất công đến Paris ít nhất ba lần. Đầu tiên, các người thợ sẽ lấy số đo và đích thân nhà thiết kế sẽ đưa ra những mẫu vẽ và bàn thảo chi tiết về sở thích cũng như các yếu tố cần gia giảm cho tổng thể trang phục. Khi khung váy được dựng lên, họ lại cất công đến Paris chuyến nữa để nhà thiết kế kiểm tra và chỉnh sửa. Phải đến chuyến đi thứ ba, họ mới thực sự được chạm vào chiếc váy dành riêng cho mình. Sự kì công của Haute Couture còn thể hiện qua việc khách hàng phải cam kết với nhãn hiệu không tự ý sửa bất kì chi tiết nào trên trang phục dù là nhỏ nhất. Những người chơi Haute Couture từng tiết lộ rằng không phải có tiền là sẽ có thiết kế Haute Couture. Nhà mốt rất có thể sẽ từ chối nếu thấy vị khách đó không phù hợp. Luôn tuân phục những quy tắc của Haute Couture vì đơn giản, món thời trang cao cấp này sinh ra là để tôn vinh chính bản thân họ.

THỦ TIẾT VỚI NỀN NGHỆ THUẬT THỦ CÔNG

Đã từng có thời các trang bình luận chính thống hay cả những thị phi hành lang đột nhiên trở nên nhộn nhịp rối rắm một cách bất thường trong nghi vấn về cuộc giãy chết của Haute Couture. Trong đỉnh điểm của hoài nghi, người ta thấy Christian Lacroix ủ rũ nắm chặt đôi tay nàng Vlada Roslyakova trong bộ cánh mĩ miều hiện thân cho hình ảnh Đồng nữ Andalusia, méo mó nụ cười chờ án hành quyết từ chủ nợ bủa vây. Mùa thời trang Couture Thu Đông 2009 như chìm vào tang thương goá bụa với 30 mẫu thiết kế nhà Lacroix. Nhưng dẫu trong giây phút thoi thóp vì những cánh tay hung tàn bóp nghẹn các tinh thần hào hoa phóng túng muôn thuở, những người thợ vẫn chọn ở lại bên người bạn già Lacroix, chẳng màng tới đồng cát-xê còm cõi. Trong giây phút tất cả như chìm vào màn đêm, cái đẹp của con người và sự sáng tạo vô hạn vẫn rực cháy như ngọn đuốc hừng hực xé tan sự u tịch của thoái trào kinh tế. Như phượng hoàng tung đôi cánh, kẻ hành khất sau cơn mù sương tìm được đường cứu rỗi, Haute Couture sau đó tái sinh với vẻ kiêu sa đỏng đảnh như các quý cô tắc kè hoa sải bước trên đại lộ nức danh như Saks Fifth hay Montaige. Haute Couture không chết đi, không biến thành những mảng màu trắng hay đen lồi lõm nhạt tuệch và dĩ nhiên, vẫn là dòng máu thiêng thuần chủng không lai căng với bất cứ thứ xu hướng tuềnh toàng nào. Dù có thay da đổi thịt hay bước hẳn sang một ngưỡng đường mới mẻ, Haute Couture muôn đời vẫn trung trinh với tinh hoa thủ công và sự khéo léo của loài người.

Hình ảnh người mẫu đằng sau hậu trường trình diễn Guo Pei Haute Couture Xuân Hè 2017. Một vài năm trở lại đây, nhà thiết kế Trung Quốc là một trong những người nhận được sự chú ý trong giới thời trang cao cấp quốc tế

Một trong những mẫu thiết kế Haute Couture của John Galliano khi còn tại vị tại Dior lấy cảm hứng từ văn hoá Nhật Bản

Một thiết kế lãng mạng của Karl Lagerfeld dành cho Fendi Thu Ðông 2017

Sự thành công và thành hình của mỗi thiết kế Haute Couture không thể thiếu công sức của những người thợ cần mẫn làm việc trong những xưởng may. Cùng với Giám đốc Sáng tạo, họ là những thuyền nhân lèo lái thương hiệu, thổi sinh khí vào những thiết kế còn vương bụi chì màu trên trang giấy. Không đơn giản là những con người làm việc và phục tùng như cỗ máy vô tri, mà ở các người thợ Atelier, sự tôn sùng ADN là thiên tố bản năng quan trọng và những chiếc máy khâu là lưỡi kiếm sắc nhọn để họ bảo vệ đức tin của mình. Pierre Balmain từng nói: “Chỉ có ở Kinh đô Ánh sáng mới thực sự sản sinh ra những con người mang dòng máu thuần chủng của Couture, dù là thợ may hay người dựng rập, họ đều nâng niu mỗi thiết kế như ẵm bế một thiên thần bé thơ”. Thế giới của những chiếc đầm xa xỉ dù có hiện hữu muôn vàn sắc độ huyền ảo, cũng khởi nguyên từ sắc áo trắng tinh khôi mà mỗi người thợ Atelier trân quý như kỉ vật vô giá. Sắc áo ấy đã gắn liền với những người thợ làm việc trong các xưởng may Haute Coture từ những ngày đầu nền công nghiệp xa xỉ thành hình.

Một thiết kế của những nghệ nhân nhà Versace

Xuyên suốt hơn hai thế kỉ, chiếc áo “Lab Coat”, đồng phục thiêng liêng với tông màu tinh khôi mang trong mình sứ điệp gửi đi cho thế giới về một công việc đòi hỏi sự chỉn chu, tỉ mỉ và cả tính khoa học như các bậc y sĩ. Giữa căn phòng ngập ngụa trong vải vóc rực rỡ xinh tươi, người thợ Couture không hề hoà lẫn với những chủ thể khác trong khu xưởng. Họ dành toàn tâm toàn ý cho công việc may đo, thêu đính của mình.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN VIỄN ÐÔNG

Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, rất nhiều ông lớn sừng sỏ trong “nội các” thời trang quốc tế bắt đầu cuộc viễn chinh về miền Viễn Đông với hi vọng tìm kiếm và mở rộng thị trường vốn ngày càng thu hẹp của Haute Couture. Sự trỗi dậy đáng kinh ngạc của các tân cường quốc ở Đông Á cùng sức quyến rũ đặc biệt của văn hoá Phương Đông đã lan toả hương sắc xa xỉ tới những người còn đương thì mộng mị. Cũng từ đây, Haute Couture trở thành khao khát toàn cầu, gom góp thêm những tín đồ thác sinh vào thứ quốc hồn, quốc tuý của nước Pháp phù hoa. Trong luồng ảnh hưởng văn hoá Haute Couture, Việt Nam cũng nạp kết những tài năng vào suối nguồn vàng son của thời trang nhân loại. Dù chẳng hề được công nhận như những nhà may đo Couture chính thống, giới thạo thời trang vẫn có thể nhớ mặt gọi tên những cái tên như Hoàng Hải hay Công Trí, các “Couturier” tài ba của làng mốt Việt.

Một trong những giây phút bồi hồi khi Christian Lacroix nắm đôi tay nàng thơ Vlada Roslyakova trong buổi trình diễn Haute Couture Thu Ðông 2009

Haute Couture trong lăng kính thời trang của những thị dân An-Nam là lời thỏ thẻ ý nhị của thứ vải vóc truyền đời từ nhiều thế hệ. Đó là súc lụa Lãnh Mỹ A đen óng mượt mà được chạm trổ thành hình ảnh của cánh đồng lúa dạt dào dưới ráng chiều vàng vọt, là câu chuyện của dải lụa ruy băng uốn lượn trong từng nếp vải phác hoạ bức tranh trừu tượng rực rỡ, là ngôn ngữ gợi diễn đường cong của phái đẹp với những điểm tô ngà ngọc bằng cườm đá và pha lê óng ánh trên chất vải mỏng như lớp da thứ hai bao bọc cơ thể. Song dẫu cho những xúc cảm mong manh ấy có hoang hoải, cực đoan hay đa chiều đến đâu, chất cần mẫn và tinh thần thủ công bất diệt vẫn là nguồn sống dưỡng dục tinh thần Couture cho những kẻ mộng mơ mê say chất ngà thấm đẫm hơi thở xa hoa.

Viktor & Rolf mùa Haute Couture Thu Ðông 2015

Một trong những khoảnh khắc duy mĩ trong buổi trình diễn Dior Haute Couture Xuân Hè 2017

Haute Couture là ánh sáng và gốc rễ của thời trang. Chính vì thế, dù có là những kẻ ngoại tộc, các Couturier dù ở phương Đông hay bất kì mảnh đất nào cũng đều có chung giọng nói của những kẻ mộng mơ. Dẫu đã được sở hữu  hay chỉ là kẻ đang ngắm nhìn thời trang cao cấp qua những tấm ảnh chụp, Haute Couture vẫn là thánh địa rộng mở với tất cả những người xem thời trang là một phần máu thịt vì biết đâu một ngày nào đó, bạn sẽ được chạm tay vào tuyệt phẩm tiêu tốn hàng trăm giờ lao động kì công của những người thợ Atelier, người miệt mài thêu đính lên những dáng hình tuyệt mĩ nhất của nghệ thuật may đo cao cấp.

Theo: L'Officiel Việt Nam, tháng 10/2017

Bình luận

Bạn nghĩ gì về bài viết này ?(0 bình luận)

Bạn cần đăng nhập để có thể bình luận

Có 0 thành viên đã bình luận